Bistuszowa

Wieś na Pogórzu Karpackim, na obszarze Pogórza Ciężkowickiego, nad potokiem Szwedka i jej dopływem potokiem Uniszowskim. Od zachodu i północy graniczy z Tuchowem i Burzynem ( gmina Tuchów), od południa z Jodłówką Tuchowską ( gmina Tuchów) , a od wschodu z Uniszową.

Nazwa wsi:
1228 - Bezdechowicze
1407 - Bestwossowa, Byesoschow
1486 - Byeschvoschovycze
1596 - Biestwieszowa
1880 - Bisłoszowa, Bistuszowa

Bistuszowa jest wsią założoną w 1 poł. lub poł. XI w. Pierwotnie należała do Benedyktynów Tynieckich. Na początku XV w. była już własnością szlachecką. Prawdopodobnie była lokowana na prawie polskim i być może dopiero w XIV w. przeniesiono ją na prawo niemieckie. Osią układu osadniczego był ciek wodny potoku Szwedka, który swoją nazwę zawdzięcza tradycji, według której mieli się w niej potopić Szwedzi zaatakowani przez oddział okolicznych chłopów, a zagrody utworzyły wzdłuż niego wieś łańcuchówkę. Na wyżej położonych terenach (Podlesie) w czasach późniejszych powstały rozproszone przysiółki samotnicze. W okresie powtórnej lokacji układ pól był układem łanów leśnych. Osią komunikacyjną obszaru wsi jest ważny trakt komunikacyjny wykształcony już w XV w.- droga z Tuchowa przez Uniszową, Ryglice, Joniny, Kowalowy do Jodłowej i dalej w dolinę Wisłoki.

Z kart historii Bistuszowej:

    1 poł. lub poł. XI w. - domniemane powstanie wsi
    koniec XI. w. - wieś prawdopodobnie znalazła się wśród miejscowości nadanych przez królową Judytę, drugą żonę Władysława Hermana, wdowę po królu Węgierskim Salomonie, Benedyktynom Tynieckim.
    1228 - w sfałszowanym dokumencie Leszka Czarnego wśród posiadłości klasztoru tynieckiego, wymienione są Bezdechowicze (dzisiejsza Bistuszowa)
    XIV w. - Benedyktyni Tynieccy tracą wieś na rzecz króla
    1407 - pierwsza wiadomość o miejscowości jako wsi szlacheckiej określanej jako Bestwossowa, Byesoschow.
    1 poł. XV w. - wieś własnością Mikołaja z Burzyna
    XV w. - przez Bistuszową prowadzi droga Tuchów-Uniszowa-Ryglice-Kowalowy do Jodłowej i doliny Wisłoki, która stanowi ważny trakt komunikacyjny
    1486 - wieś określano w dokumentach jako Byeschvoschovycze
    XVI w. - miejscowość w ziemi krakowskiej, w powiecie bieckim
    1664 - wieś należy do parafii przy kościele p.w. Św. Katarzyny. Z Bistuszowej do komunii wielkanocnej przystąpiło 85 osób.
    2 poł. XVII w. - wybudowano dwór w Bistuszowej, który przebudowano i rozbudowano w końcu XVIII w. Barokowo klasycystyczny, murowany, parterowy, na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony z gankiem kolumnowym od frontu. Nakryty dachem czterospadowym, łamanym tzw. "polskim", krytym gontem.
    1 poł. XIX w. - założono park dworski typu krajobrazowego, który został przekształcony z wcześniejszego założenia ogrodowego o powierzchni ok. 4 ha z aleja lipową prowadzącą do dworu, otoczony pierwotnie szpalerem kilkusetletnich dębów, z których zachowało się kilka egzemplarzy uznanych za pomnik przyrody.
    1846 - Pośród powszechnie panującej nienawiści, szału namiętności ludzkich, pożogi, mordu i rabunków znalazły się chwalebne wyjątki. Do takich wyjątkowych wsi należała Bistuszowa, w której wójtem był Michał Witalis- 19-letni stolarz, powszechnie ceniony i lubiany. Chłopi tutejsi nie byli tak rozbestwieni jak w sąsiednich wioskach i wójt miał na nich dobry wpływ. W czasie rabacji zwołał on swoją gromadę do dworu Bossowskich w Bistuszowej, kazał zabić wieprza, rozkopać starte ziemniaków, wytoczyć beczkę wina z piwnicy i powiedział: "Jedzcie i pijcie, ale pilnujcie, aby tu inni nie napadali i nie mordowali". Właścicieli dworu ukrył i uratował im życie, a kiedy nastał głód i choroby m.in. cholera, Witalis sprowadził lekarza, zakwaterował go we własnym domu, starał się o lekarstwa i wielu ludziom uratował życie. Potem Witalis zrobił zawrotną karierę. Dwukrotnie został wybrany na posła do sejmu wiedeńskiego, był członkiem Rady Państwa. Zawsze reprezentował interesy chłopów, z których się sam wywodził. Zmarł 20 marca 1888 r. jego mogiła znajduje się na cmentarzu w Ryglicach. Wieś należy do Bossowskich.
    1880 - właścicielem był Richter.
    1906 - założono szkołę, która w latach 1907 - 1914 była szkołą 1-klasową.
    1914 - założenie przez Austriaków cmentarza wojennego 87 - dmiu żołnierzy austro węgierskich na bezleśnym wzgórzu w Bistuszowej. Obiekt ten zajmuje powierzchnię 262 m2, ogrodzony jest żelaznymi rurami na betonowych słupkach. W środku znajduje się cokół ze stalowym krzyżem i datą: "1914 - 1915".
    w okresie 1939 - 1945 istniało tajne nauczanie. Tajne komplety odbywały się w Bistuszowej oraz Ryglicach, Kowalowej i Lubczy.
    24.12.1941 - na terenie Bistuszowej, Ryglic i Uniszowej toczy się bitwa pomiędzy wojskami rosyjskimi i austriackimi.
    od jesieni 1944 - w Bistuszowej i Ryglicach stacjonował oddział skośnookich Kałmuków, którzy w ZSRR przeszli na stronę Niemców. Budzili oni wśród mieszkańców strach i grozę.
    1949 - rozpoczęcie elektryfikacji wsi
    lata 90-te XX w. - telefonizacja, gazyfikacja
    01.01.1999 - wieś w gminie Ryglice, w powiecie tarnowskim, w województwie małopolskim.

Walory krajobrazowe

Część naszej miejscowości położona jest na terenie Krajobrazowego Parku Pasma Brzanki, którego walory przyrodnicze i krajobrazowe zachęcają do pieszych wycieczek i rajdów rowerowych. Uprawianie turystyki pieszej i rowerowej możliwe jest dzięki pieszemu szlakowi turystycznemu, który prowadzi przez Tuchów, Kielanowice, Bistuszową Podlesie na Brzankę oraz trasie rowerowej o średnim stopniu trudności. Szlaki te zwracają uwagę na urozmaicenie rzeźby terenu, który charakteryzuje się znacznymi spadkami oraz głęboko wciętymi, V-kształtnymi dolinami potoków, ukazują piękno krajobrazu naszej miejscowości a także różnorodność flory i fauny. Innymi walorami tego terenu będzie łagodny górski klimat, czyste powietrze oraz stosunkowo mało zdegradowane środowisko naturalne z licznymi chronionymi roślinami. W lasach, które stanowią pewną część Bistuszowej dominuje świerk, sosna, jodła, dąb, brzoza, grab, buk, lipa i klon, a spotkać w nich można: sarny, jelenie, dziki, zające, bażanty i kuropatwy.

hubertus hubertus hubertus

Widoki, jakie rozpościerają się z Bistuszowej Podlesie czynią to miejsce niezwykłym. Niepowtarzalną atrakcją naszej miejscowości jest możliwość uprawiania turystyki konnej, co umożliwia znajdujący się na jej terenie:
Ośrodek Rekreacji Hippicznej "Podlesie"

hubertus

Właściciel: Z.P.H

Strusinianka sp.z.o.o.

33-160 Ryglice

Bistuszowa

Tel: (014)6540088

504-06-02-99

www.podlesie.com

info@podlesie.com

Ośrodek dysponuje:

- 16-toma końmi w tym 10-cioma rekreacyjnymi i 3-ma sportowymi rasy: araby

- 14-toma miejscami noclegowymi

- pokojami ze wspólnym aneksem kuchennym i łazienką

Ośrodek oferuje:

- otwartą ujeżdżalnię

- pensjonat dla koni


Ośrodek Rekreacji Hippicznej "Podlesie" w Bistuszowej powstał w 1997 roku, a namysłem bynajmniej nie była szeroko pojęta rekreacja, natomiast od zarania ideą ośrodka było hodowanie i użytkowanie koni czystej krwi arabskiej.

Ośrodek organizuje:

Ogniska, kuligi, rajdy rekreacyjne w terenie, sportowy trening koni, rajdy długodystansowe.

rajdy hubertus hubertus

Jednak - jak twierdzą właściciele to nie ośrodek wypoczynkowy, stajnia sportowa czy miejsce, do którego przybywają tłumy turystów - stadnina w Bistuszowej to przede wszystkim miejsce spotkań ludzi "z końmi w sercu", którzy w ciszy i spokoju pragną na końskim grzbiecie obcować z przyrodą, zwierzętami, z samym sobą...

hubertus hubertus rajdy

Znajomi zauroczeni wspaniałym usytuowaniem stadniny, zapierającą dech w piersiach panoramą roztaczającą się z okien domu, a przede wszystkim rozległymi, górzystymi terenami, gdzie godzinami można włóczyć się na grzbiecie spokojnego, łagodnego i chętnego do wojaży araba - należało przekształcić kameralną stadninkę w Ośrodek Rekreacji Hippicznej.

    Wśród walorów kultury materialnej należy wymienić założenia parkowo dworskie w Bistuszowej. Dwór pochodzi z II połowy XVII w. , który przebudowano i rozbudowano w końcu XVIII w. Barokowo klasycystyczny, murowany, parterowy, na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony z gankiem kolumnowym od frontu. Nakryty dachem czterospadowym, łamanym tzw. "polskim", krytym gontem.
    W I połowie XIX w. założono park dworski typu krajobrazowego, który został przekształcony z wcześniejszego założenia ogrodowego o powierzchni ok. 4 ha z aleja lipową prowadzącą do dworu, otoczony pierwotnie szpalerem kilkusetletnich dębów, z których zachowało się kilka egzemplarzy uznanych za pomnik przyrody.

Dworek w Bistuszowej

Dwór dysponuje:

- miejscami noclegowymi
- Komunie z zapleczem gastronomicznym
- Konferencje
- sala balową
- wykwintną jadalnią
- kompletnie wyposażoną kuchnią

Wykwintne i wyrafinowane wnętrza w połączeniu z niezwykle atrakcyjnym parkiem, otaczającym dwór, tworzą niezapomniany efekt.

Ponad to w Bistuszowej znajduje się:

- Zabytkowa kapliczka z I poł. XIX w.
- Cmentarz 87-dmiu żołnierzy austro węgierskich na bezleśnym wzgórzu Bistuszowej. Obiekt ogrodzony jest żelaznymi rurami na betonowych słupkach. W środku znajduje się cokół ze stalowym krzyżem i datą: "1914 -1915".Obiekt ten zajmuje powierzchnię 262 m2.